واتچ ماهان

خبرگزاری واتچ ماهان (TNA) – به همراهزی انگلیسی اردن در ناحیه

۳ خرداد ۱۳۹۷

سرویس مقاومت “تنا”:: زیاد از هفت سال از آغاز جنگ در عراق و سوریه می‌گذرد، جنگی که قدرت‌های زیادی از دور و نزدیکی دنیا در آن دست داشته‌اند، در این میان مشخص است که همسایگان این کشورها خواسته یا ناخواسته بخشی از اطراف این جنگ هستند، جنگی که نمی‌توانند نسبت به آن بی‌تفاوت به همراهشند.
اردن یکی از کشورهای ناحیه است که در نقطه حساسی میان جبهه مقاومت و دشمنان آنها قرار گرفته است، هرچند این موقعیت جغرافیایی، اهمیت اسراتژیکی به اردن می‌دهد اما به نظر می‌رسد مقامات این کشور تمام سعی خود را انجامه‌اند تا نقش آنها در ناحیه زیاد از حد لازم مشخص نشود، به همراه وجود این از حضور پرشور غربی‌ها و سعودی‌ها در اردن تا آغاز به کار رهبران القاعده و داعش در این کشور همگی نشان از اتفاقاتی پشت پرده دارد. 
نصرت‌الله تاجیک سفیر پیشین ایران در اردن است که به سراغ او رفته‌ایم تا دربه همراهره وضعیت این کشور و نقشی که در این سال‌های در ناحیه به همراهزی انجامه است گفت و گو کنیم؛ در ادامه مشروح گفت و گوی تفصیلی خبرنگار “تنا” به همراه این کارشناس مسائل بین‌الملل ارائه می‌شود.

ظرفیت به همراهلای فرهنگی و مذهبی در کنار فقر اقتصادی

“تنا”: لطفاً به شکل کلی وضعیت جغرافیایی و سیاسی اردن را توضیح دهید.

تاجیک: اردن سرزمینی است پست، صحرایی وسیع، خشک، کم‌به همراهران، همراه به همراه فقر منابع معدنی و طبیعی و فاقد پستی و بلندی است که مساحت آن ۸۹ هزار و ۳۱۸ کیلومتر محاسبه انجام گرفته و نزدیک به هشت میلیون نفر در آن سکونت دارند، همه عواملی که گفته انجام گرفته بیانگر بخشی از میزان ضربه‌پذیری این کشور است. بر خلاف وضعیت اقتصادی اردن ظرفیت فرهنگی، مذهبی و تاریخی زیاد به همراهلائی دارد و خاستگاه ادیان الهی نظیر یهودیت، مسیحیت و اسلام بوده و زیادی از بناهای تاریخی این دین‌ها در این کشور قرار دارند. این وضعیت فرهنگی بر به همراهفت موزائیکی جامعه نیز تاثیر گذاشته و بخشهای گوناگون قومی و مذهبی به راحتی در کنار هم خانومدگی انجامه و در سیاست و حکومت و همچنین مدیریت سیاسی و اجتماعی هم نقش دارند.

به همراهفت جمعیتی به همراه ۶۰ درصد فلسطینی‌الاصل و ۴۰ درصد اردنی

اهل سنت اردن شافعی مذهب به همراه تسامح دینی و همزیستی مسالمت آمیز به همراه مسیحیان و محبه همراهن اهل بیت خانومدگی می‌کنند، مقابر یاران پیامبر اکرم (ص) که مورد احترام شیعیان است نیز بر این وضعیت فرهنگی تاثیر گذاشته است. از نظر قومی نیز ۶۰ درصد شهروندان فلسطینی الاصل در اقتصاد و فرهنگ فعال و ۴۰ درصد اردنی بوده و افزایش در ارتش و دستگاه امنیتی شاغل هستند. 

شیعیان و بهائیان ایرانی ۲ از جمعیت اردن 

نژاد آقام این کشور عرب (۹۸%)، چرکس (۱%) و ارمنی (۱%) است به همراه به همراهفت عشایری که ریشه در دو سرزمین اردن و فلسطنین دارند. توجه به خصوصیات متفاوت این به همراهفت، نقش قوی عشیره در استخوان‌بندی جامعه، فرهنگ و آداب اجتماعی، ارتبه همراهطات و تعاملات داخلی، حمایتها و قدرت‌گیری افراد در سیاست و حکومت، درگیری‌های پنهانی میان بخشهای گوناگون این جامعه موزائیکی و مخصوصاً اردنی‌ها و فلسطینی‌ها از پایه‌های اصلی شناخت جامعه اردن است. دین آقام اسلام  (۹۲%) ، مسیحیت ارتدکس یونانی (۶%) و دیگر ادیان و مذاهب نظیر کلیمی، شیعه و بهائیت که ریشه ایرانی دارند (۲%). 

دوری از خطر به همراه سیاستی محافظه‌کارانه

“تنا”: اردن در این سال‌ها چه نقش در بحران سوریه به همراهزی انجامه است؟

تاجیک: اردن ظرفیت خوبی در سیاست خارجی دارد و به دلیل اینکه نقش خود را افزایش در به همراهزیگری و ایجاد ائتلاف می‌داند بنابراین همیشه سعی انجامه به عنوان یک میانجی و ائتلافگر ظاهر شود و تلاش میکند همیشه یک سیاست محافظه‌کارانه را دنبه همراهل کند و خود را در خطر قرار ندهد.

به همراهلانس قدرت در درون در کنار حفظ تواخانوم به همراه همسایگان 

از آنجا که موقعیت جغرافیایی اردن محصور در پنج همسایه عربستان، عراق، سوریه، دولت خودگردان فلسطین و رژیم صهیونیستی است که هرکدام سلسله ویژگی‌ها اعمم از ظرفیت‌ها و چالش‌ها برای خود دارند وضعیت خاصی را برای این کشور ایجاد انجامه است. اردن ضربه‌پذیری خاصی از جهت فقر منابع طبیعی دارد بنابراین در کنار به همراهلانس قدرت در درون کشور سعی می‌کند تواخانوم را بین این همسایه‌ها نیز حفظ ‌کند و در بعضی مواقع دیده انجام گرفته است از یکی علیه دیگری استفاده کند. اردن در سنوات گذشته مانند زمان ملک حسین و حافظ اسد سعی انجامه سلسله مشکلاتی را که به همراه سوریه داشته را حل کند و در دو دهه اخیر از این جهت ضمن اینکه به دنبه همراهل کسب منافع حداکثری و افزایش در زمینه اقتصادی است سعی می‌کند به گونه‌ای رفتار نکند که نوک تیز حمله دیگران قرار بگیرد. همچنین یکی از منابع محدود درامدی اردن گردشگری است که اردن سعی دارد به همراه اتخاذ رویانجامی در سیاست خارجی خود کاهش مرکز تنش‌های ناحیه‌ای و بین‌المللی قرار گیرد و افزایش به ثبه همراهت و آرامش داخلی می‌پردازد تا این بخش از اقتصاد نحیف اردن لطمه نخورد.

از حضور در اردوگاه غرب تا پرورش رهبران القاعده و داعش

“تنا”: در شرایطی که اردن در همسایگی مقاومت قرار گرفته، این کشور چه نسبتی به همراه این جبهه دارد؟

تاجیک: اردنی‌ها سیاست خاص خود را دارند و در اردوگاه غرب قرار گرفته‌اند و به دلیل فقر منابع و استفاده از کمک‌های خارجی و بین‌المللی همیشه سعی دارد خودش را نوک تیز حمله دیگران قرار ندهد ولی از آن طرف ارتبه همراهط نزدیکی به همراه آمریکا و انگلیس دارد. تعاملات خارجی اردن خیلی محافظه کارانه و افزایش بر اساس منافع اقتصادی تنظیم میشود.

بعد از وقوع حرکت آقامی که در غرب به بهار عربی معروف انجام گرفت، کشورهای ناحیه مخصوصا کشورهایی که حکومت پادشاهی دارند یک ترس زاید الوصفی را احساس نمودند و سعی ‌انجامند هرکدام به مدل رفتاری خاص خودشان مسائل را به گونه‌ای حل و فصل کنند که کاهشین آسیب را ببینند. در این میان اردن به دلیل تنوع و ساختار داخلی به همراه ترکیب ۶۰ درصد فلسطینی و ۴۰ درصد اردنی و همچنین به دلیل نقشی که نیروهای اسلام‌گرا در اردن دارند که رهبران اصلی مبه همراهرزه جهادی یا سلفی سنی در خاورمیانه همچون ابومحمد المقدسی، ایمن الظواهری و ابومصعب زرقاوی عمدتا اردنی بوده‌اند و بر صحنه داخلی اردن نیز تاثیر گذاشته بود، این مجموعه به همراهعث می‌انجام گرفت تا جایی که ممکن است در برابر تحولات سوریه به گونه‌ای رفتار نکند که علاوه بر مشکلات داخلی خود مشکل دیگه‌ای را ایجاد کند. از طرف دیگر افزایش اقدامات و تعاملات اردنی‌ها به همراه آمریکا، انگلیس و کشورهای غربی است که به همراه حضور خود در شمال اردن و جنوب سوریه، پایگاه‌های آموزشی تاسیس انجامه اند و خود را مدعی مبه همراهرزه به همراه داعش معرفی می‌کنند. 

منافع اقتصادی پشت‌پرده همه اقدامات اردنی‌ها

اردنی‌ها از هرکاری را که انجام می‌دهند افزایش به دنبه همراهل منافع اقتصادی آن هستند و به همین دلیل در جنگ سوریه هم سعی انجامند آوارگان سوری را در استان اربد در نزدکی مرزهای شمالی خود که جنوب سوریه و نزدیک درعا است و جائی محسوب می‌شود که نطفه اولیه جنگهای سوریه بود سامان دهند تا از ورود آنها به کشورشان و ایجاد ناآرامی جلوگیری کنند و هم به این بهانه از کمک‌های بین‌المللی استفاده انجامند.

 

اردن پایگاه لجستیکی آمریکا، پایگاه آموزشی تروریست‌ها

از جهت کمک‌های آموزشی، لجستیک و فراهم انجامن امکانات تدارکاتی آمریکا و انگلیس در ناحیه، پایگاه‌ها آموزشی مخالفین حکومت بشار اسد بودند که طبیعتا هم از آن درآمد اقتصادی داشتند و هم نقش سیاسی و احتمالا عملیاتی به همراهزی می‌انجامند. در این روند آنها نه ارتبه همراهط مثبت و ساخانومده‌ای به همراه مقاومت داشتند و نه هیچ ادعایی در این زمینه دارند، البته درگیری یا رو در رویی هم به همراه مقاومت نداشته‌اند.

اردن مهد فلسفه سلفی‌گری

“تنا”: اشاره انجامید که زیادی از بزرگان گروه‌های تروریستی مانند ایمن الظواهری و ابومصعب در اردن رانجام گرفت پیدا انجامند، آیا اردنی‌ها در این مساله نقش داشته‌اند؟

تاجیک: در شکل گیری این گروه ها نه؛ من فکر می‌کنم اردن مهد یک نوعی از فلسفه سلفی است و به دلیل ویژگی‌هایی که در این کشور هست که نسبت به سایر کشورهای عربی محیط به همراهزتری دارد و اهل سنت شافعی مذهب اردن نسبت به مکانهای مذهبی و زیارتگاه‌های پیامبرانی که در این کشور وجود دارند مقداری روشن‌بین‌تر و آزادتر هستند و لذا اردن وضعیتی پیدا انجامه که گروه‌های سلفی مخصوصا بخش فکری و تا حدی علمیاتی آنها در این کشور حضور دارند. البته شاخه اخوان المسلمین اردن هم شاخه منطعف و نرم خوئی بوده و نسبت به شاخه اخوان مصری و سایر کشورهای عربی کمی متفاوت تر است. در این وضعیت مساله و همسایگی به همراه فلسطین و رویاروئی به همراه رژیم صهیونیستی نیز بی‌تاثیر نیست.

در حقیقت هم عوامل به همراهلا و هم مجموعه رفتارهای حکومت به همراه نیروهای اسلامی و کلا جوی که ناشی از ۶۰ درصد فلسطینی و ۴۰ درصد اردنی است و نقشی که نوعا دربه همراهر در تعامل به همراه اینها و یا ایجاد و تقویت یک گروه در برهه‌ای در برابر گروه‌های دیگر انجام می‌دهد و همچنین جامعه‌ای که نسبت به سایر کشورهای عربی مقداری آزاد اندیش است زیاد از سایر موارد در اینکه سلفی‌های اردن رانجام گرفت پیدا انجامه‌اند و همچنین بنیانگذار تعدادی از این سازمان‌های جهادی اردنی به همراهشند نقش داشته است. 

مزاحمت سعودی بیخ گوش اردنی‌ها

“تنا”: آیا رابطه اردن به همراه عربستان هم براساس مبه همراهدله اقتصادی است یا آنها راهبرد استراتژیک هم در این موضوع دارند؟

تاجیک: واقعیت این است که اردنی‌ها در هر کاری به نوعی مانند انگلیسی‌ها هستند و مساله اقتصادی اهمیت زیادی برایشان دارد. زیرا به دلیل فقر منابع و درآمد آنها از جهت داخلی محدود هستند و به همراهید از طریق کمک‌های بین‌المللی و یا کمک‌های دیگر کشورها استفاده کنند به همین دلیل افزایش حرکات آنها جنبه اقتصادی دارد، در مورد عربستان هم طبیعی است که همسایه بزرگی در جنوب آنهاست که محضوراتی به همراه آنها دارند. چون عقبه عشایر جنوب اردن که فقیرترین بخش اردن هستند به سمت حجاز است و سعودی‌ها هر زمانی که بخواهند می‌توانند به نوعی برای اردنی‌ها ایجاد مزاحمت کنند، از جهت دیگر عربستان به عنوان یک کشور ثروتمند و حکومتی است که داعیه رهبری جهان اسلام دارد و این مدنظر اردنی‌ها است اما اگر بخواهم همه اینها را وخانوم دهیم دیدگاه‌های اقتصادی برای اردنی‌ها نسبت به سایر موارد برای تنظیم فعالیت‌هایشان به همراه عربستان وخانوم افزایشی دارد.

هر سناریوی ناحیه‌ای می‌تواند اردن را متاثر کند

“تنا”: وضعیت اردن در آینده ناحیه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

تاجیک: اردن به همراهزیگر قابلی است و سعی می‌کند از اهرم‌هایش در سیاست خارجی به خوبی استفاده کند و اگر شیب روند تحولات ناحیه مانند الان به همراهانجام گرفت اردن آسیب‌پذیری عمده‌ای ندارد ولی وضعیت ناحیه زیاد سیال است و نمی‌توان یک مدل رفتاری از آن ترسیم انجام، ممکن است عوامل متعددی هم سیاست خارجی و هم سیاست داخلی اردن را متاثر کند؛ آن جمعیت ۶۰ درصدی فلسطینی چون هم به مساله ناحیه‌ای پیوند می‌خورد و هم به یک امر بین‌المللی، هر آن می‌تواند صحنه اردن را متاثر کند، البته همه اینها بستگی به این دارد که نیروهای ناحیه‌ای و بین المللی در زمینه مساله فلسطین، رژیم صهیونیستی و قدس چگونه بخواهند قضیه را مدیریت و یا پایان دهند، هر سناریویی می‌تواند وضعیت اردن را متاثر کند.